باشگاه پرنده نگری ایرانیان
اعضا
خانه پرندگان ایران وبلاگ تماس با ما
باشگاه پرنده نگری ایرانیان
سبد خرید جستجو اعضا زبان

گزارش تور پرنده نگری کردستان 95/02/16

 (دریاچه زریبار) (1)

پرنده نگری و بازدید از دریاچه زریبار، بازدید از آشیانه لک لک ها و امکان عکاسی از فاصله نزدیک، پرنده نگری در مناطق کوهستانی، بازدید از روستای اورامان و مقبره پیر شالیار، پرنده نگری در جنگلهای مریوان، برنامه ای بود که باشگاه پرنده نگری ایرانیان با همکاری موسسه آوای ارسباران در قالب یک سفر سه روزه تدارک دیده بودند.

گزارش از: آقای حسین طالب لو

اطلاعات کلی از سفر:

دریاچه زریبار از معروف ترین جاذبه های گردشگری استان کردستان می باشد.

با طول تقریبی 5 کیلومتر و عرض 2 کیلومتر با مساحت حدود 10 کلیومتر مربع و عمق متوسط سه تا پنج متر در 2 کیلومتری غرب مریوان و 125 کیلومتری شمال غربی سنندج واقع است.

حجم ذخیره آب این تالاب که بیشتر آن از چشمه های جوشان بستر دریاچه تامین می شود از 23 میلیون تا 48 میلیون مترمکعب در طول سال متغیر است.

تاکنون در تالاب زریبار هشت گونه ماهی، دو گونه پستاندار، سه گونه خزنده، سه گونه دوزیست، 21 جنس زئوپلانکتون، 9 جنس ماکروبنتوز، 15گونه گیاه آبزی و 54 گونه فیتوپلانکتون شناسایی و ثبت شده است.

تالاب زریبار همچنین یکی از بزرگ ترین زیستگاه های پرندگان در ایران است که از سال های گذشته با افزایش حفاظت ها و برگشت آرامش به این تالاب حضور پرندگان مهاجر افزایش یافته است.

در دریاچه زریبار، تعدادی از پرندگان آبزی، تمام طول سال را به لحاظ شرایط زیستگاهی مناسب به صورت بومی می گذرانند. همچنین این مکان شرایط مطلوبی را برای زمستان گذرانی انواعی از پرندگان مهاجر به وجود آورده که قابل توجه است. مهم ترین گونه پرندگان مهاجر منطقه که زادآوری دارند، لک لک ها هستند. (2)

از گونه های جذاب دیگری که که امکان مشاهده آنها در منطقه وجود دارد می توان به اردک بلوطی، چک چک کردستانی و دارکوب چهارگونه (سبز، کوچک، سرسرخ و سوری)، انواع سسک ها، دال، چند گونه پرستوی دریایی، سه گونه کشیم، باکلان کوچک و ده ها گونه دیگر اشاره کرد.

گزارش سفر

بعد از ظهر روز سه شنبه 14/2/1394 ساعت 7 بعد از ظهر از ترمینال غرب عازم کردستان شدیم.

همراهان در این سفر خانم ها فرشته کاظمی، پرستو هدایت زاده، مهشید هاشمی و آرمان جدیدیان و آقای حسین طالب لو بودند.

روز اول 15 اردیبهشت: ساعت 5:30 صبح پس از رسیدن به مریوان و رفتن به محل اقامت و صرف صبحانه، جهت پرنده نگری به دریاچه زریبار رفتیم.

راهنمای ما در این سفر جناب آقای محمد سفرنگ مروج و مدرس پرنده نگری در مریوان بودند.

به برکت بارندگی های خوب امسال، دریاچه پر آب تر از همیشه و در حد قابل قبولی تمیز به نظر میرسید.

چنگر، کشیم بزرگ، اگرت کوچک، اردک بلوطی، پرستو دریایی تبره، پرستو دریایی بال سفید، کشیم کوچک، حواصیل خاکستری، اردک سر سبز، اردک ارده ای، سنقر تالابی، خوتکا ابرو سفید، کاکایی سر سیاه، چنگر نوک سرخ، بوتیمار کوچک و لک لک سفید از مشاهدات ما در اطراف دریاچه بود.

 در هنگام گشت زنی در اطراف دریاچه، واحد رپرتاژ خبر واحد مریوان که در محل بود، با مشاهده گروه ما که با فیلد اسکوپ و دوربین چشمی منطقه را پایش میکردیم به سراغمان آمدند و نظر اعضای گروه را از مشاهداتمان و وضعیت دریاچه جویا شدند. و وقتی مطلع شدند قرار است بعد از ظهر از سایت لک لک ها بازدید کنیم، خواستند که در این بازدید همراه ما باشند و خبر تهیه کنند. ما هم با کمال میل پذیرفتیم.(3)

بعد از ظهر برای مشاهده سایت لک لک ها به دشت بی لو که در قسمت شمالی دریاچه واقع است رفتیم. واحد خبر سنندج هم رپرتاژی را تهیه کردند. و ما هم اهدافمان از سفر و مشاهداتمان را برایشان بازگو کردیم.

در این سایت حدود 150 آشیانه فعال با حدود 350 لک لک و جوجه هایشان حضور دارند که چشم انداز بی نظیری از تجمع لک لک ها را شاهد بودیم. در کنار آرامش لک لک ها، ما هم آرامش گرفته بودیم و دلمان نمی آمد منطقه را ترک کنیم. در هنگام بازگشت با دیدن کوکوی خالدار ذوق زده شدیم. ولی هر چه دنبالش رفتیم به ما رخ نشان نداد تا عکسش را هم ثبت کنیم.   

نا گفته نماند در حاشیه شهر و روستاهای پیرامون دریاچه، بغیر از آشیانه های طبیعی، ستونهای بلندی هم توسط اهالی تهیه و در مناطق مختلف دامنه کوهها نصب شده بود. بدین ترتیب میشد به دوستی و انس مردم مریوان با لک لک ها پی برد.(4)

روز دوم 16 اردیبهشت: صبح از جاده مریوان - پاوه مسیر منطقه کوهستانی ته ته  را در پیش گرفتیم. از مسیر دزلی -  درکی و گردنه ژالانه رفتیم و به گردنه ته ته رسیدیم که ادامه این مسیر به نودشه و پاوه  می رسد. پس از مشاهده و ثبت گونه های مشاهده شده در مسیر، ناهار را در قهوه خانه سنتی نویجر صرف کردیم. چک چک کردستانی را هم در همین مسیر دیدیم. سپس راهی روستای دیدنی و تاریخی اورامانات تخت شدیم. از مزار پیر شالیار بازدید کردیم. با تعدادی از اهالی خونگرم منطقه عکس گرفتیم و مقداری خرید کردیم تا هم سوغاتی برده باشیم و هم به اقتصاد منطقه کمک کرده باشیم.

در مسیر برگشت از یخچالهای طبیعی منطقه هم بی نصیب نماندیم. با برف و آب آلبالو، بستنی یخی خوشمزه ای درست کردیم و خوردیم. غروب هم برای استراحت به محل اقامت برگشتیم.

روز سوم 17 اردیبهشت: صبح بعد از گشت زنی در اطراف دشت نای، و مشاهده تعداد فراوانی از خروس کولی و تعدادی پیپت دشتی، پیپت صحرایی و گلاریول بال سرخ به امید دیدن گونه های فراوان دشتی و جنگلی عازم روستای پیله شدیم. با وجود بارش شدید باران، امکان مشاهده و ثبت گونه های مورد انتظار محقق نشد ولی قدم زدن زیر باران و عکاسی از طبیعت زیبا را از دست ندادیم. 

در این روز خانم مهسا کاظمی از دوستداران طبیعت و حامیان خزندگان هم به جمع ما پیوستند و تصمیم گرفتیم بعد از ظهر پس از استراحت به زیستگاه سمندر کردستانی برویم. با راهنمایی آقای سفرنگ، راهی زیستگاه سمندر شدیم. وقتی سمندرها را به فراوانی دیدیم، خیالمان راحت شد که این گونه فعلا از شرایط خوب زیستی در منطقه برخوردار است. و امیدواریم که شرایط همیشه به همین صورت باقی بماند.

آخرین مقصد ما روستای کال سفلی بود تا آخرین انرژی را صرف دیدن گونه های بیشتری از پرندگان نماییم. ساعت 6 بعد از ظهر بود و دو ساعت بیشتر به زمان بازگشت نمانده بود. ولی نمیشد از مریوان دل کند. طبیعت زیبا، دشتهای با طراوت و پرگل، آواز پرندگان، و تا یادم نرفته بگویم مردمانی خونگرم که دوست داشتند هر جور شده به میهمانان شهرشان محبت کنند. و حیف که فرصت کافی برای بهره مندی بیشتر برای همنشینی و هم کلام شدن با این مردمان خوب را نداشتیم. انشاا... در فرصت بعدی.

در عوض ما در این سفر هم کلام و همراه بودیم با جناب آقای سفرنگ، راهنمای متخصص پرنده نگری که علاوه بر عشق خالصی که به طبیعت و پرندگان داشتند، اکولوژی منطقه را هم خوب میشناختند و اگر ایشان همراه و راهنمای ما نبودند شاید این همه مشاهدات ناب و یادگیری و شوق در گروه ایجاد نمی شد. به طوری که همراهان باور به پایان سفر نداشتند و هر کس نقشه می کشید که چه وقت دوباره می تواند به مریوان بازگردد.

ساعت 9 شب عازم تهران شدیم و صبح روز شنبه ساعت 7 تهران بودیم. و روز اول کاری سر حال تر از همیشه به محل کار رفتیم.

از موسسه آوای ارسباران و باشگاه پرنده نگری ایرانیان که این سفر خاطره انگیز و بیادماندنی را برایمان رقم زدند،کمال تشکر را داریم. امیدواریم در آینده نزدیک، شاهد تعداد بیشتری از این برنامه های تخصصی با مقاصد گردشگری متنوع باشیم.

در این سفر بیش از یکصد گونه رکورد و ثبت شد که عبارت بودند از:

1 اردک اره ای Gadwall

2 اردک بلوطی Ferruginous Duck

3 اردک سر سبز Mallard

4 اگرت کوچک Little Egret

5 بادخورک Swift

6 بلدرچین Quail

7 بوتیمار کوچک Little Bittern

8 پرستو دریایی تیره Whiskered Tern

9 پرستو دریایی بال سفید White-winged Tern

10 پری شاهرخ Golden Oriole

11 پیپت دشتی Tawny Pipit

12 پیپت صحرایی Meadow Pipit

13 توکای سیاه Blachbird

14 جغد جنگلی Tawny Owl

15 جی جاق Jay

16 چرخ ریسک بزرگ Great Tit

17 چرخ ریسک پشت بلوطی Penduline Tit

18 چرخ ریسک سر آبی Blue Tit

19 چرخ ریسک سر سیاه Sombre Tit

20 چک بوته ای Whinchat

21 چک چک پشت سفید Finsch’s Wheatear

22 چک چک کردی Kurdish Wheatear

23 چک چک گوش سیاه Black-Eared Wheatear

24 چکاوک کاکلی Crested Lark

25 چکاوک گندم زار Calendra Lark

26 چلچله دمگاه حنایی Red-Rumped Swallow

27 چلچله دمگاه سفید House Martin

28 چلچله کوهی Crag Martin

29 چلچله معمولی Barn Swallow

30 چنگر Coot

31 چنگر نوک سرخ Moorhen

32 سسک چیف چاف Chiffchaff

33 حواصیل ارغوانی Purple Heron

34 حواصیل خاکستری Grey Heron

35 خروس کولی Lapwing

36 خوتکا ابرو سفید Garganey

37 دارکوب سبز Green Wood pecker

38 دارکوب سوری Syrian Woodpecker

39 دلیجه Kestrel

40 دلیجه کوچک Lesser Kestrel

41 دم جنبانک سر زرد Citrine Wagtail

42 دم جنبانک شکم زرد Yellow Wagtail

43 دم چتری Rufous Bush Robin

44 دم سرخ سیاه Black Redstart

45 دم سرخ معمولی Redstart

46 زاغ گردن بور Jackdaw

47 زاغی Magoie

48 زرد پر سر سیاه Black-headed Bunting

49 زرد پر مزرعه Corn Bunting

50 زرد پر تالابی Reed Bunting

51 زرد پر سر خاکستری Grey-necked Bunting

52 زرد پر کوهی Rock Bunting

53 زنبور خوار معمولی Bee-eater

54 سار Starling

55 سار صورتی Rose-coloured Starling

56 سارگپه پا بلند Long-legged Buzzard

57 سبز قبا Roller

58 سسک ابرو سفید Moustached Warbler

59 سسک بیدی Willow Warbler

60 سسک دم پهن Cetti’s Warbler

61 سسک درختی زیتونی Olivaceous Warbler

62 سسک سر سیاه Blackcap

63 سسک گلو سفید کوچک Lesser Whitethroat

64 سسک نیزار بزرگ Great Reed Warbler

65 سسک نیزار معمولی Reed Warbler

66 سنقر تالابی Marsh Harrier

67 دارکوب کوچک Lesser Spotted Woodpecker

68 سنگ چشم پشت سرخ Red-Backed Shrike

69 سنگ چشم خاکستری کوچک Lesser Grey Shrike

70 سنگ چشم دم سرخ Isabelline Shrike

71 سنگ چشم سر حنایی Woodchat Shrike

72 سهره پیشانی سرخ Red-fronted Serin

73 سهره جنگلی Chafinch

74 سهره سبز Greenfinch

75 سهره طلایی Goldfinch

76 سینه سرخ ایرانی White-throated Robin

77 شاه بوف Eagle Owl

78 طرقه کبود Blue Rock Trush

79 عقاب پرپا Booted Eagle(pale morf)

80 غراب Raven

81 قمری خانگی Laughing Dove

82 کاکایی سر سیاه Black-headed Gull

83 کاکایی صورتی Slender-billed Gull

84 کبک Chukar

85 کبوتر جنگلی Wood Pigeon

86 کبوتر چاهی Rock Dove

87 کشیم بزرگ Great Crested Grebe

88 کشیم کوچک Little Grebe

89 کلاغ ابلق Hooded Crow

90 کلاغ نوک زرد Alpine Chough

91 کلاغ نوک سرخ Chouch

92 کمر کولی بزرگ Eastern Rock Nuthatch

93 کمر کولی جنگلی Nuthatch

95 کمر کولی کوچک Rock Nuthatch

96 کوکو Cuckoo

97 کوکوی خالدار Great Spotted Cuckoo

98 گلاریول بال سرخ Collared Pratincole

99 گنجشک برفی Snowfinch

100 گنجشک خانگی House Sparrow

101 گنجشک کوهی Rock Sparrow

102 لک لک سفید White Stork

103 مگس گیر خالدار Spotted Flycatcher

104 هدهد Hoopoe

105 یاکریم Collared Dove

(تنظیم لیست گونه ها: خانم پرستو هدایت زاده)

پی نوشت ها:

(1) -  واژه زریبار یا زریوار متشکل از دو واژه زری به معنی دریاچه (در زبان کردی) و پسوند تشبیهی وار یا بار است که ترکیبش معنی دریاچه یا دریاچه‌ وار را متبادر می‌کند. با پرس و جویی که داشتم به نظر می رسد زریبار صحیح تر باشد.

(2) - لک لک سفید به نام علمی Ciconia و نام کردی 'حاجی له ق له ق'  و در فرهنگ عامه حاجی لک لک خوانده می شود.

لک لک سفید 102 سانتیمتر طول دارد و در زمره ی بزرگ ترین پرندگان کنار آبزی (خشکی-آبزی) است. رنگ آمیزی پرو بالش به گونه ای است که از سایر پرندگان سفید، متمایز می شود. نر و ماده همشکل و به رنگ های سیاه و سفید دیده می شود. پاها ومنقار بلند و قرمز رنگ و گردن دراز و کشیده، به رنگ سفیداست. سر، روتنه و دم سفید و شاهپرهای اولیه و ثانویه سیاه رنگ است.جوان ها، به رنگ سفید چرکی، با منقار و پاهای کمرنگ تر دیده می شوند.اغلب در کنار آب، روی یک پا، می ایستند. با تأنی راه رفته و در پرواز، آهسته بال زده و اغلب به صورت بالباز، اوج گیری کرده و در ارتفاع بالا پرواز می کنند. به صورت گله های نامنظم مهاجرت کرده و پرنده ای انسان گراست.عمدتا از ماهی، دوزیستان، حشرات، نرم تنان و گاهی نیز ازجوندگان کوچک و خزندگان تغذیه می کند. بر روی بام ساختمان ها، توده‌های علف، تیرهای برق و گاهی روی درخت‌ها آشیانه می سازند.

(3) - خلاصه رپرتاژ،  در اخبار سراسری ساعت 21 شبکه یک سیما در تاریخ 19/2/1395 و اخبار ساعت 21:30 شبکه استانی کردستان پخش شد.

(4) - مردم روستاهای ینگیجه، پیرصفا، دره تفی و کانی سانان در اطراف دریاچه زریبار، سالهاست از لک لک های این منطقه نگه داری می کنند. مردم محلی لک لک ها را حامل برکت برای خود میدانند.

 در ادامه عکس هایی از سفر و جاذبه های آن تقدیم می گردد:

 

باشگاه پرنده نگری ایرانیان از آقای حسین طالب لو که عکس ها و گزارش فوق را تهیه و در اختیار باشگاه قرار دادند کمال تشکر را دارد. همچنین از خانم پرستو هدایت زاده بابت تهیه لیست گونه ها سپاسگزاریم.


تاریخ ارسال: 1395/02/24
نظرات شما:

         

کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به باشگاه پرنده نگری ایرانیان می باشد